Sztuczna Inteligencja w Małej Firmie: Od Pilotażu po Codzienną Praktykę — Co Planuje Rząd?
Współczesna gospodarka przechodzi zasadniczą metamorfozę: za kluczowy zasób przestaje być uznawany wyłącznie kapitał finansowy — rośnie znaczenie zdolności do przetwarzania informacji oraz automatyzacji procesów decyzyjnych. Polska, będąca częścią jednolitego rynku europejskiego, stoi przed wyzwaniem nie tylko adaptacji, lecz także redefinicji modelu rozwojowego.
Punktem zwrotnym jest przyjęcie Uchwały nr 125 Rady Ministrów z 22 października 2024 r. w sprawie “Krajowego planu działania do programu polityki ‘Droga ku cyfrowej dekadzie’ do 2030 r.”. Dokument ma przeprowadzić sektor MŚP przez etap pilotaży do powszechnego wykorzystania rozwiązań cyfrowych i sztucznej inteligencji.
Rządowe plany wykraczają poza prostą akwizycję sprzętu IT. Strategia skupia się na budowie kompleksowego ekosystemu — technologii powiązanej z kompetencjami ludzkimi i infrastrukturą krytyczną.
Diagnoza: anatomia luki technologicznej
Gdzie jesteśmy?
Punkt wyjścia oparty jest na danych z indeksu DESI (Digital Economy and Society Index). Z wyjątkiem chmury, wykorzystanie zaawansowanych technologii pozostaje ograniczone:
| Technologia | Polska 2023 | Średnia UE 2023 | Luka |
|---|---|---|---|
| Sztuczna inteligencja (AI) | 3,7% | ~8% | -4,3 p.p. |
| Big Data / analiza danych | 19,3% | 33,2% | -13,9 p.p. |
| Chmura obliczeniowa | 46,5% | ~50% | -3,5 p.p. |
Nowsze krajowe szacunki GUS wskazują, że w 2024 r. odsetek przedsiębiorstw deklarujących wykorzystanie AI wzrósł do 5,9% — to postęp, ale wciąż daleko do unijnych ambicji.
Główne bariery
Problem nie sprowadza się wyłącznie do dostępności kapitału. Kluczowe są:
- Bariery kulturowe — niski poziom rezyliencji przedsiębiorców, opór przed zmianą
- Brak strategicznego myślenia technologicznego — AI traktowane jako “gadżet”, nie narzędzie biznesowe
- Niedostateczne umiejętności cyfrowe — wśród pracowników i kadry zarządzającej
Cele na rok 2030
Cele krajowe są spójne z unijnymi ambicjami zawartymi w Decyzji (UE) 2022/2481:
- 75% przedsiębiorstw korzystających z co najmniej jednej z trzech technologii: chmury, Big Data lub AI
- >90% MŚP na co najmniej podstawowym poziomie intensywności cyfrowej
- Pełne pokrycie 5G na obszarach zaludnionych
- Rozwój edge computing — przetwarzanie danych blisko źródła
Zmiana paradygmatu: od “mobile first” do “AI first”
Strategiczne dokumenty wskazują przesunięcie priorytetów. Oznacza to większe premiowanie projektów, w których AI jest centralnym elementem architektury, a nie dodatkiem. Jednocześnie polityka pozostaje zorientowana na podwójną transformację: cyfrową i klimatyczną.
Ekosystem wsparcia AI dla MŚP
DIG.IT — flagowy program grantowy
Program DIG.IT (Działanie TCP.I.8) koordynowany przez Agencję Rozwoju Przemysłu S.A. został zaprojektowany jako instrument wsparcia cyfryzacji firm z sektora przetwórstwa i usług produkcyjnych.
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Kwota grantu | 150 000 – 850 000 zł |
| Intensywność wsparcia | Do 50% kosztów kwalifikowalnych |
| Forma wypłaty | Refundacja (bez zaliczek) |
| Pula grantów | 140 mln zł (nabory 2025–2029) |
| Całkowity budżet projektu | ~306 mln zł |
Wymogi formalne:
- Minimalny okres działalności: 5 lat
- Spełnienie kryteriów wskaźników finansowych (ROS, płynność, zadłużenie)
- Sektor: przetwórstwo przemysłowe i usługi produkcyjne
Zakres wydatków kwalifikowalnych:
- Oprogramowanie i licencje
- Usługi programistyczne
- Migracja do chmury
- Cyberbezpieczeństwo
- Zakup sprzętu (komponent fakultatywny)
- Szkolenia (komponent fakultatywny)
Ścieżka SMART (FENG.01.01)
Instrument bardziej ukierunkowany na innowacje niż prosty zakup gotowego oprogramowania. Kierowany do podmiotów realizujących prace B+R lub wdrażających ich wyniki. Wnioski składane są do PARP (MŚP) lub NCBR (duże firmy i konsorcja).
Kredyt technologiczny
Mechanizm dostępny przez BGK polega na częściowej spłacie kredytu (tzw. premia technologiczna) po udanym wdrożeniu nowej technologii. Atrakcyjny dla firm posiadających własne rozwiązania technologiczne i potrzebujących finansowania wdrożeniowego.
Poligony innowacji: EDIH i TEF AI
Europejskie Huby Innowacji Cyfrowych (EDIH)
Sieć EDIH oferuje firmom możliwość przetestowania technologii przed zakupem (model “test before invest”). W Polsce działa 13 hubów EDIH, każdy ze specjalizacją branżową.
Co oferują EDIH:
- Audyty dojrzałości cyfrowej (DMA) — bezpłatne
- Demonstracje technologiczne
- Wsparcie w montażu finansowym
- Dostęp do infrastruktury testowej
Rekomendacja: Audyt DMA w EDIH to podstawowy krok przed aplikacją o grant — zmniejsza ryzyko nietrafionej inwestycji.
TEF AI — Testing and Experimentation Facilities
Program TEF AI udostępnia duże ośrodki testowe dla dostawców AI i zaawansowanych użytkowników. Polska uruchomiła konkursy wspierane kwotą 111 mln zł na wsparcie centrów TEF AI.
Co oferują TEF-y:
- Walidacja algorytmów AI
- Testy zgodności z regulacjami (AI Act)
- Usługi wspierające certyfikację
Kapitał ludzki — fundament zmiany
Wyzwanie kompetencyjne
Polska widzi deficyt specjalistów ICT. Udział pracowników ICT w zatrudnieniu krajowym jest niższy niż średnia UE. Rząd planuje działania edukacyjne obejmujące:
- Programy kształcenia ustawicznego
- Inicjatywy zwiększające udział kobiet w ICT
- Systemowe programy podnoszenia podstawowych kompetencji cyfrowych
Infrastruktura: 5G i edge computing
Inwestycje w sieci 5G i węzły brzegowe są kluczowe dla zastosowań AI wymagających niskich opóźnień: Przemysł 4.0, rolnictwo precyzyjne, autonomiczne pojazdy. W obszarze łączności gigabitowej polskie wyniki wypadają korzystnie na tle UE.
Więcej o wymogach cyberbezpieczeństwa dla infrastruktury krytycznej przeczytasz w artykule NIS2 dla Małych Firm: Jak Dyrektywa Uderzy w MŚP.
Mapa drogowa wdrożenia 2025–2027
Rok 2025 — przygotowanie i pilotaże
| Okres | Działanie |
|---|---|
| Q1–Q3 2025 | Audyt DMA w EDIH, przygotowanie strategii transformacji |
| Q3–Q4 2025 | Pilotowy nabór DIG.IT (alokacja ~20 mln zł) |
| Q4 2025 | Stabilizacja wyników finansowych (ważne przy kryteriach DIG.IT) |
Rok 2026 — okres absorpcji
| Okres | Działanie |
|---|---|
| Q1 2026 | Nabory Ścieżka SMART (projekty B+R z modułem cyfryzacji) |
| Q2 2026 (czerwiec) | Główny nabór DIG.IT (pełna pula 140 mln zł) |
| Q3–Q4 2026 | Realizacja projektów, programy szkoleniowe |
Rok 2027 — skalowanie
| Okres | Działanie |
|---|---|
| 2027+ | Skalowanie wdrożeń, kredyt technologiczny dla rozbudowy |
Rekomendacje praktyczne dla przedsiębiorcy
Rządowy plan na lata 2025–2030 ma spójną konstrukcję: instrumenty finansowe, infrastruktura testowa i programy kompetencyjne. Sukces wdrożeń zależy jednak od gotowości firm.
Co zrobić teraz?
- Zrób audyt DMA w EDIH — to podstawowy krok przed aplikacją o grant
- Przygotuj dokumentację finansową — spełnij wymagane wskaźniki (ROS, płynność, zadłużenie)
- Rozważ model etapowy wdrożenia:
- Testy w EDIH → pilotaż → wniosek DIG.IT/Ścieżka SMART → skalowanie
- Planuj z myślą o compliance — AI Act, NIS2, RODO muszą być uwzględnione od początku
- Inwestuj w kompetencje — technologia bez ludzi, którzy potrafią jej używać, to stracona inwestycja
Podsumowanie
Cel, by do 2030 r. co najmniej 75% przedsiębiorstw korzystało z chmury, Big Data lub AI, wymaga skokowej zmiany — z 5,9% adopcji AI do kilkudziesięciu procent w ciągu czterech lat.
Instrumenty są dostępne: granty DIG.IT do 850 tys. zł, bezpłatne audyty w EDIH, poligony testowe TEF AI. Okno czasowe jest jednak ograniczone — główne nabory przypadają na 2026 rok.
Dla MŚP komunikat jest jasny: firmy, które przygotują się wcześniej, wykorzystają pulę 140 mln zł na cyfryzację. Pozostali będą finansować transformację z własnych środków — lub zostać w tyle w erze “AI first”.
Chcesz wiedzieć, czy Twoje wdrożenie AI jest bezpieczne i zgodne z regulacjami? Zapisz się na listę oczekujących clev.one — proste narzędzia wczesnego ostrzegania dla MŚP w erze sztucznej inteligencji.
Chcesz chronić swoje dane?
Zapisz się na listę oczekujących i otrzymaj 2 miesiące gratis.
Zapisz się teraz